Ana içeriğe git
Konu: Transistörlü Ampli Yapımı Vol. 1 (310 Kez okunmuş)

Transistörlü Ampli Yapımı Vol. 1

Merhabalar.
Özellikle @taydin ve @Mr_YAMYAM hocamızın dikkatini çekeceğini düşündüğüm, yapması zor, çalıştırması daha zor ve sorunlarını gidermesi ise tam bir kabus olabilen transistörlü bir amplifikatör yapmak istiyorum.
Elbette ki şu an birkaç proje ile uğraştığım için bu proje biraz arka planda ve teorik kalacak ancak ben yine de konuyu açmak ve bilgi almak istedim.
Şimdi öncelikle biraz basit bir uygulamadan başlamak istiyorum.
BC548-BC558 gibi transistörleri kullanarak, 12V üzerinden 5W civarı bir güç alabileceğim bir amplifikatör yapmak istiyorum.
Ancak internetteki şemaların bazılarını breadboard üzerinde denedim ve hiçbir sonuç alamadım.
Benim de aklıma bir şey geldi. Neden kendi amplifikatörlerimi tasarlamıyorum?
Sonuçta 'Dijital Ses Kontrolü' konusunda Arduino yazılımı hakkında hiçbir bilgi sahibi değilken 622 satır kod yazabildim.
Bu da beni kendime ait bir şeyler yapmaya sevk ediyor.
Eğer hocalarım da gerekli yardımlarda bulunurlar ise, ortaya çok güzel bir iş çıkacağını düşünmekteyim.
Bu konu içinde 12V güç kaynağı ile kanal başına 5W güç alabileceğim bir tasarım ortaya çıktıktan sonra yeni konular açıp şimdi yapmak istediğim amplifikatörün daha güçlü, ve daha iyi modellerini yapmak istiyorum.
Dijital Ses Kontrolü : %90 Tamamlandı
TEA2025B Ampli : %70 Tamamlandı
LM1875 2.1 Ampli : %40 Tamamlandı
Transistörlü Ampli v1.0 : Hazırda Bekliyor
Sırada : STK4191II Ampli

Ynt: Transistörlü Ampli Yapımı Vol. 1

Yanıt #1
Kanal başına 5W güç çok yüksektir. :D
Öncelikle bahsetmiş olduğun BC türü transistörler ile 0.1W civarı güç elde edebilmelisin.
Elde edeceğin bu güç ve ampli kalitesini tekniğine uygun yapabilirsen, sırasıyla 1W, 5W, 10W gibi uygulamalara geçebilirsin.

Ynt: Transistörlü Ampli Yapımı Vol. 1

Yanıt #2
Kanal başına 5W güç çok yüksektir. :D
Öncelikle bahsetmiş olduğun BC türü transistörler ile 0.1W civarı güç elde edebilmelisin.
Elde edeceğin bu güç ve ampli kalitesini tekniğine uygun yapabilirsen, sırasıyla 1W, 5W, 10W gibi uygulamalara geçebilirsin.

0.1W olacaksa çok güzel bir kulaklık amfisi olabilir.
Ancak benim bildiğim kadarı ile maksimum 1W kadar güç alabiliyorduk, neden önce 0.1W??
Ayrıca şu an uğraştığım LM1875 kanal başına 30W kadar güç verebiliyor ama çok demiyorsunuz :D
Dijital Ses Kontrolü : %90 Tamamlandı
TEA2025B Ampli : %70 Tamamlandı
LM1875 2.1 Ampli : %40 Tamamlandı
Transistörlü Ampli v1.0 : Hazırda Bekliyor
Sırada : STK4191II Ampli

Ynt: Transistörlü Ampli Yapımı Vol. 1

Yanıt #3
0.1W olacaksa çok güzel bir kulaklık amfisi olabilir.
Ancak benim bildiğim kadarı ile maksimum 1W kadar güç alabiliyorduk, neden önce 0.1W??
Ayrıca şu an uğraştığım LM1875 kanal başına 30W kadar güç verebiliyor ama çok demiyorsunuz :D
Bir entegre birkaç eleman ilavesi ile oldukça yüksek güç verebilecek şekilde tasarlanmış ve iç elemanları bu tasarım prosedürlerine göre hesaplanıp imal edilmişlerdir.
Bu imalatı sen temin edip sadece birkaç dış eleman ilavesi ile komple bir devre meydana getirmektesin.
Ama bir ampliyi tekil elemanlarla yapabilmek için fabrikanın onlarca hatta yüzlerce mühendislerince yapılan hesaplamalarını kendi başına yapmayı istiyorsun :D
İsteğin son derece mantıklı olmakla birlikte, ölçüm tekniği başta olmak üzere şu an sayamayacağım bir sürü unsurun hesap yüklerinin altına girme isteğin, bana göre hem KÖTEK gerektiren, hem de TAKDİR gerektiren bir çabadır.
Bir arkadaşımın böylesi bir çabaya girmesi beni memnun eder.
Ancak basit bir transistörün akım kazancını (BETA) ölç dediğimde abi nasıl ölçeceğim derse o kişiyi YAŞ ODUNLA döverim :D
UNUTMA:
Bir tasarım yapabilmek ayrı bir olaydır, bir devreyi bir şemayı aynen bir araya getirmek çok ayrı bir olaydır.

Ynt: Transistörlü Ampli Yapımı Vol. 1

Yanıt #4
Bir entegre birkaç eleman ilavesi ile oldukça yüksek güç verebilecek şekilde tasarlanmış ve iç elemanları bu tasarım prosedürlerine göre hesaplanıp imal edilmişlerdir.
Bu imalatı sen temin edip sadece birkaç dış eleman ilavesi ile komple bir devre meydana getirmektesin.
Ama bir ampliyi tekil elemanlarla yapabilmek için fabrikanın onlarca hatta yüzlerce mühendislerince yapılan hesaplamalarını kendi başına yapmayı istiyorsun :D
İsteğin son derece mantıklı olmakla birlikte, ölçüm tekniği başta olmak üzere şu an sayamayacağım bir sürü unsurun hesap yüklerinin altına girme isteğin, bana göre hem KÖTEK gerektiren, hem de TAKDİR gerektiren bir çabadır.
Bir arkadaşımın böylesi bir çabaya girmesi beni memnun eder.
Ancak basit bir transistörün akım kazancını (BETA) ölç dediğimde abi nasıl ölçeceğim derse o kişiyi YAŞ ODUNLA döverim :D
UNUTMA:
Bir tasarım yapabilmek ayrı bir olaydır, bir devreyi bir şemayı aynen bir araya getirmek çok ayrı bir olaydır.
Abi o zaman 0.1W'lık bir tasarım ile başlayalım.
Bu tasarım için voltaj yükseltme işlemi uygulamayacağız sanırım.
Sadece akım yükseltme işlemi uygulanacak, değil mi?
Çünkü TEA2025B projesinde 2W'lık çıkış gücü için 8 ohm yükte sadece 4 katı voltaj yükseltmesi uygulamamız gerekiyor demiştiniz.
Ancak burada 1V giriş sinyali ile 0.1W güç alacağız, yani voltaj kazancı uygulamayacağız gibi bir şey olacak, değil mi?
Dijital Ses Kontrolü : %90 Tamamlandı
TEA2025B Ampli : %70 Tamamlandı
LM1875 2.1 Ampli : %40 Tamamlandı
Transistörlü Ampli v1.0 : Hazırda Bekliyor
Sırada : STK4191II Ampli

Ynt: Transistörlü Ampli Yapımı Vol. 1

Yanıt #5
Elbette.
Literatürde 1Vpp olan line seviyesi gerilimini kullanacağımız için, bu genliğin yükseltilmesi teoride yanlış olacaktır.
Ancak bir transistörlü yükselteç yapmanın da ciddi hesaplamaları bulunacaktır.
Bizler 1Vpp sinyal seviyesini yükseltmeyeceğimize göre ortaya bir sorun çıkmaktadır.
Devrenin besleme gerilimi. İstenilen koşulların sağlanabilmesi için teorik besleme gerilimiz de 1V olmalıdır.
Ortaya bir sorun çıkıyor. Biz bu 1V besleme gerilimini doğrudan yük üzerine verebilecekmiyiz.
(Sinyal seviyesine göre artan ve azalan genlikler)
Kullanacağımız transistörlerin üzerinde kaç voltluk gerilim düşümü olacaktır.
Transistörlerin yük üzerine ne kadar akım akıtabilmesi gereklidir.
Bu yük akımı ve transistör üzerinde düşen gerilim, transistör(ler) üzerinde kaç W lık güç düşümü yaratacaktır.
Basit bir çıkartma işlemi uygulayarak yük akımı, transistörlerin power dissipation (Harcanabilecek güç ve gereksinimi) öngörülen transistörler vasıtasıyla sağlanabiliyor mu?
Kaba bir mantıkla günümüz transistörlerinde 0.7V civarı gerilim düşümü olduğunu varsayarak besleme gerilimini kaç volt yapabileceğiz.
Transistörlerin akım kazancı yük akımını karşılayabilecek düzeyde mi, yoksa akım kazancı için ilave transistör kullanmalımıyız.
Bu transistörlerin dengeli bir şekilde sürülebilmesi hangi koşullarda mümkün olabilecektir. Çünkü bir transistöre doğrudan AC gerilimi verip te dilediğin gibi bir çıkış eğrisi elde edemezsin. Bunun koşulları vardır.

Ynt: Transistörlü Ampli Yapımı Vol. 1

Yanıt #6
@Mr_YAMYAM
Hocam o zaman bize sadece bir B sınıfı amplifikatör yapmak kalıyor, değil mi? (Bilmediğimden saçmalamış olabilirim, kötek yemeyi kabul ediyorum.)
Ama düşüncem o ki çıkış akımını artırmak için B sınıfı bir amplifikatör yeterli olur.
Bunları da şuraya bırakayım, lazım olacak anlaşılan.

Dijital Ses Kontrolü : %90 Tamamlandı
TEA2025B Ampli : %70 Tamamlandı
LM1875 2.1 Ampli : %40 Tamamlandı
Transistörlü Ampli v1.0 : Hazırda Bekliyor
Sırada : STK4191II Ampli

Ynt: Transistörlü Ampli Yapımı Vol. 1

Yanıt #7
İlk akla gelen ve en mantıklı seçenek B sınıfı yükselteç olmasına karşılık AB sınıfına da girilebilir.
Küçük bir BIAS düzenlemesi ile AB sınıfı tasarımı yapılabilir.
Düşük güçlerdeki yükselteçler için BIAS akımı da son derece düşük olacaktır.

Ynt: Transistörlü Ampli Yapımı Vol. 1

Yanıt #8
İlk akla gelen ve en mantıklı seçenek B sınıfı yükselteç olmasına karşılık AB sınıfına da girilebilir.
Küçük bir BIAS düzenlemesi ile AB sınıfı tasarımı yapılabilir.
Düşük güçlerdeki yükselteçler için BIAS akımı da son derece düşük olacaktır.

En mantıklı seçenek her zaman için en iyi seçenektir :)
Peki 2 adet transistörden başka bir şey kullanacak mıyım?(Bu sefer hissediyorum, kötek is coming.)
Dijital Ses Kontrolü : %90 Tamamlandı
TEA2025B Ampli : %70 Tamamlandı
LM1875 2.1 Ampli : %40 Tamamlandı
Transistörlü Ampli v1.0 : Hazırda Bekliyor
Sırada : STK4191II Ampli

Ynt: Transistörlü Ampli Yapımı Vol. 1

Yanıt #9
En mantıklı seçenek her zaman için en iyi seçenektir :)
Peki 2 adet transistörden başka bir şey kullanacak mıyım?(Bu sefer hissediyorum, kötek is coming.)
Soru mantıklı olursa KÖTEK olmaz.
İki adet komplementer çıkış transistörü kullanırsan bir de sürücü transistörü kullanmalısın.
Ancak iki adet aynı tip çıkış transistörü kullanıp trafo kullanırsan doğrudan B sınıfı PUSH-PULL çıkış katı yapabilirsin.

Ynt: Transistörlü Ampli Yapımı Vol. 1

Yanıt #10
@Mr_YAMYAM
Hocam trafo kullanmam pek mümkün gözükmüyor. O zaman sürücü transistör eklemem gerekecek.
Peki sürücü transistör kısmı nasıl olacak? Aşağıdaki gibi mi, yoksa daha mı farklı?
Dijital Ses Kontrolü : %90 Tamamlandı
TEA2025B Ampli : %70 Tamamlandı
LM1875 2.1 Ampli : %40 Tamamlandı
Transistörlü Ampli v1.0 : Hazırda Bekliyor
Sırada : STK4191II Ampli

Ynt: Transistörlü Ampli Yapımı Vol. 1

Yanıt #11
Eğer bir tasarım yapabilmeyi istiyorsan belli aşamaları öğrenmelisin.
Bunun için ilk kural bir transistörün çalışma prensipleridir.
Göstermiş olduğun resim bunu anlatmaktadır.
Daha sonra teknik hesaplamalar gelir ki, her bir transistörün kazancı, sürülebilme kuralları ve bağlantı şekilleri de ele alınarak amaca uygun olarak tahayyül edilmelidir.
Ya da basit transistörlü ampli şemaları edinilerek, bu şemaların analiz edilebilmesi de ikinci seçenektir.

Ynt: Transistörlü Ampli Yapımı Vol. 1

Yanıt #12
Eğer bir tasarım yapabilmeyi istiyorsan belli aşamaları öğrenmelisin.
Bunun için ilk kural bir transistörün çalışma prensipleridir.
Göstermiş olduğun resim bunu anlatmaktadır.
Daha sonra teknik hesaplamalar gelir ki, her bir transistörün kazancı, sürülebilme kuralları ve bağlantı şekilleri de ele alınarak amaca uygun olarak tahayyül edilmelidir.
Ya da basit transistörlü ampli şemaları edinilerek, bu şemaların analiz edilebilmesi de ikinci seçenektir.

Hocam şimdi ben üstte de yazdım.
Arduino yazılımı hakkında zerre bilgim yok iken şimdi 622 satırlık kodu daha nasıl geliştirebilirim diye düşünüyorum.
Ancak bu iş ondan kat kat daha zormuş.
Peki hocam biz burada nasıl bir tasarım yapacağız? (Sürücü transistör kısmı için.)
Şimdi Common Base, Common Emitter ve Common Collector şeklinde üç farklı temel sistem var.
Benim burada voltajı yükseltmem gerekmediğinden Common Collector sistemi benim için uygun sistem olacaktır diye düşünmekteyim.
Dijital Ses Kontrolü : %90 Tamamlandı
TEA2025B Ampli : %70 Tamamlandı
LM1875 2.1 Ampli : %40 Tamamlandı
Transistörlü Ampli v1.0 : Hazırda Bekliyor
Sırada : STK4191II Ampli

Ynt: Transistörlü Ampli Yapımı Vol. 1

Yanıt #13
Transistörlerin gerilim kazancını RE ve RC ile ayarlayabilirsin.
Yukarda eklemiş olduğun resimlerde var.
Çıkışı emitterden alırsan daha düşük gerilim sözkonusu olur.

Ynt: Transistörlü Ampli Yapımı Vol. 1

Yanıt #14
@Mr_YAMYAM
O zaman iki direnci de aynı yaparsam kazanç 1 olacak, değil mi?
Hocam bir de elimdeki transistörlere baktım, BC548 410 gibi bir akım kazancına sahip iken, BC558 190 gibi bir akım kazancına sahip.
Bu durum sıkıntı çıkarır mı?
Dijital Ses Kontrolü : %90 Tamamlandı
TEA2025B Ampli : %70 Tamamlandı
LM1875 2.1 Ampli : %40 Tamamlandı
Transistörlü Ampli v1.0 : Hazırda Bekliyor
Sırada : STK4191II Ampli