Ana içeriğe git
elektronikprojeler
Konu: 2.1 Amplifikatör için Yardım (13960 Kez okunmuş)

2.1 Amplifikatör için Yardım

Hocalarım, abilerim ve kardeşlerim. Öncelikle hepinize iyi çalışmalar.
Bugün okuldan bir arkadaş bizim eve geldi.
Kendisine bir önceki konuda yaptığım TDA2050 entegreli ampliyi dinlettim, evden çıkmak istemedi :)
İşin şakası bir yana, kendisi de bir sistem istiyor. Ama beni aşan bir sistem olacak. Çünkü 2.1 istiyor. Stereo için ısrar ettim, Nuh diyor Peygamber demiyor :) Birkaç noktada yardımınıza ihtiyacım olacak.

1 - Sol ve sağ kanal için 6ohm empedanslı 3W gücünde, woofer olarak ise 8ohm empedanslı 5W gücünde hoparlörler kullanacağım. Elimde bunlar bulunduğundan dolayı bunları kullanmak istiyorum.

2 - Woofer için pasif LPF hesaplamalarını yaptım. 48dB/oktav Attuenation(zayıflatma) değerine ve yaklaşık 70Hz'lik Cut-Off frekansına sahip olacak. Tabii ki voltaj çıkışı voltaj girişinden 16 kat daha düşük olacağından dolayı kazancı 16 olan bir evirmeyen Op-Amp ile tekrar giriş seviyesine yükseltilecek.

3 - Ton kontrol bulunacak. Ancak ton kontrolde basslar arttırıldığında sadece sağ ve sol hoparlörleri değil, woofer hoparlörü de etkileyecek.

Buna göre bir şeyler yapabilir miyiz?

Ynt: 2.1 Amplifikatör için Yardım

Yanıt #1
Serhat, 2.1 sistem, 3 tane amfi demektir. Sağ ve sol, 20 Hz - 20 KHz bant genişliğinde çalışacak, Subwoofer ise sadece düşük frekansları güçlendirecek. Buradaki sınır frekansını deneme yanılma ile belirleyebilirsin, böylece elindeki sub için en iyi sonucu alırsın.

Sub için koyacağın filtre ve arkasındaki opamp mantıklı. Diğer bir seçenek, opamp ile hem low pass filtre hem de yükseltmeyi yapabilirsin, ayrı bir pasif LPF olması şart değil.

İyi bir sub'dan istenen şey, beyni zonklatan, arkaya tekme tarzında bir bass üretmesidir  ;D Yani sub için "Treble" kontrolünün hiçbir anlamı yoktur. Ama bass gücünü ayarlı yapabilirsin, belki de sınır frekansını ayarlı yapabilirsin.
Elektrik sayacı döndürücüsü ...

Ynt: 2.1 Amplifikatör için Yardım

Yanıt #2
Serhat, 2.1 sistem, 3 tane amfi demektir. Sağ ve sol, 20 Hz - 20 KHz bant genişliğinde çalışacak, Subwoofer ise sadece düşük frekansları güçlendirecek. Buradaki sınır frekansını deneme yanılma ile belirleyebilirsin, böylece elindeki sub için en iyi sonucu alırsın.

Sub için koyacağın filtre ve arkasındaki opamp mantıklı. Diğer bir seçenek, opamp ile hem low pass filtre hem de yükseltmeyi yapabilirsin, ayrı bir pasif LPF olması şart değil.

İyi bir sub'dan istenen şey, beyni zonklatan, arkaya tekme tarzında bir bass üretmesidir  ;D Yani sub için "Treble" kontrolünün hiçbir anlamı yoktur. Ama bass gücünü ayarlı yapabilirsin, belki de sınır frekansını ayarlı yapabilirsin.
İşte o diğer seneçekte bulunan filtreler genelde 12dB/oktav zayıflatma değerine sahip oluyor. Ondan dolayı tercih etmiyorum.
Ton kontrolü iptal etmemiz aslında daha mantıklı.
Bass gücünü ayarlamak için bass kanala giden sinyalin önüne pot mu takayım? Bir de az önce hesapladım, sınır frekansını ayarlı yapamıyorum :) Benim düşüncem, en sondaki direnci kaldırıp yerine pot takmaktı ama pot sıfırdayken 100kHz kesim frekansına geliyor. Kısaca imkansız gibi bir şey.

Ynt: 2.1 Amplifikatör için Yardım

Yanıt #3
İşte o diğer seneçekte bulunan filtreler genelde 12dB/oktav zayıflatma değerine sahip oluyor. Ondan dolayı tercih etmiyorum.

Birkaç tane birinci derece LPF'yi peş peşe bağlayarak filtrenin derecesini (ve dolayısıyla daha keskin bir şekilde olmasını) arttırabilirsin. Ama bunun sub amp'in kalitesine nasıl bir etkisi olur bilemiyorum. Dene ve bizi de bilgilendir  :)

Ton kontrolü iptal etmemiz aslında daha mantıklı.

Genel anlamda bass/treble/loudness veya veya graphic equalizer tarzında bir ton kontrol mantıklı değil. Ama girişteki filtrenin parametrelerini ayarlayan bir ton kontrol devresi iyi olur.

Bass gücünü ayarlamak için bass kanala giden sinyalin önüne pot mu takayım? Bir de az önce hesapladım, sınır frekansını ayarlı yapamıyorum :) Benim düşüncem, en sondaki direnci kaldırıp yerine pot takmaktı ama pot sıfırdayken 100kHz kesim frekansına geliyor. Kısaca imkansız gibi bir şey.

Bass gücü ayarı aslında bir nevi volüm kontrol oluyor. Ama bütün sistemin volümünü ayarlayan ayrı bir volüm kontrol olmalı. Bass gücü için ayrı bir pot olmalı.
Elektrik sayacı döndürücüsü ...

Ynt: 2.1 Amplifikatör için Yardım

Yanıt #4
Birkaç tane birinci derece LPF'yi peş peşe bağlayarak filtrenin derecesini (ve dolayısıyla daha keskin bir şekilde olmasını) arttırabilirsin. Ama bunun sub amp'in kalitesine nasıl bir etkisi olur bilemiyorum. Dene ve bizi de bilgilendir  :)
Genel anlamda bass/treble/loudness veya veya graphic equalizer tarzında bir ton kontrol mantıklı değil. Ama girişteki filtrenin parametrelerini ayarlayan bir ton kontrol devresi iyi olur.
Bass gücü ayarı aslında bir nevi volüm kontrol oluyor. Ama bütün sistemin volümünü ayarlayan ayrı bir volüm kontrol olmalı. Bass gücü için ayrı bir pot olmalı.
En son ikinci derece LPF'yi kendime yaptığım TDA2050 ampliye bağladım. Ses bayağı azaldı. Sonra Op-Amp eklemeyi düşündüm ama korktum ;D
Abi olmuyor :) 8. derece bir filtrenin sonundaki direnci sıfırlayınca kesim frekansı 100kHz gibi bir değere ulaşıyor. Ancak standart ton kontrol de mantıklı değil. Ne yapsam bilemedim.
Aynen abi. Bass volüm için ayrı, sistem volüm için ayrı potlar çok daha iyi olur.
Abi bir de sorum var. Acaba LPF üzerindeki kondansatörler kutupsuz olmak zorunda mı? Kutuplu kondansatör kullanamaz mıyız?

Ynt: 2.1 Amplifikatör için Yardım

Yanıt #5
Filtrelerle biraz daha deneyler yap Serhat. Filtre derecesi başka şey, kesim frekansı başka şey. Biri diğerini etkilemez. Ama ne olabilir? malzeme toleransları nedeniyle kesim frekansları tam olarak aynı olmayacaktır. Mesela birisinin -3dB noktası 96 Hz'dir, diğerininki 103 Hz dir. Ama neticede 100 Hz civarında filtrenin çıkışı keskin bir şekilde düşecektir. Ama örneğin 70 Hz'de bir azalma olmaması lazım. Oluyorsa devrede bir hata var demektir.

Kutuplu bir kondansatör kullanıyorsan, eksi kutbun her zaman artıya göre daha düşük potansiyele sahip olduğunu garantilemen lazım. Mesela 100 uF, 63V lık elektrolitik'in + ucuna +1000V bağla, - ucuna da +990V bağla, o kondansatör mutlu mesut bir şekilde çalışacaktır.
Elektrik sayacı döndürücüsü ...

Ynt: 2.1 Amplifikatör için Yardım

Yanıt #6
Filtrelerle biraz daha deneyler yap Serhat. Filtre derecesi başka şey, kesim frekansı başka şey. Biri diğerini etkilemez. Ama ne olabilir? malzeme toleransları nedeniyle kesim frekansları tam olarak aynı olmayacaktır. Mesela birisinin -3dB noktası 96 Hz'dir, diğerininki 103 Hz dir. Ama neticede 100 Hz civarında filtrenin çıkışı keskin bir şekilde düşecektir. Ama örneğin 70 Hz'de bir azalma olmaması lazım. Oluyorsa devrede bir hata var demektir.

Kutuplu bir kondansatör kullanıyorsan, eksi kutbun her zaman artıya göre daha düşük potansiyele sahip olduğunu garantilemen lazım. Mesela 100 uF, 63V lık elektrolitik'in + ucuna +1000V bağla, - ucuna da +990V bağla, o kondansatör mutlu mesut bir şekilde çalışacaktır.
Abi ben zaten ikisinin aynı olmadığını biliyorum.
Hesaplayabildiğim kadarı ile bir sekizinci derece filtre 220k dirençler ve 1u kondansatörler kullanılarak yapılırsa 68Hz'lik bir kesim frekansına ulaşılıyor. Fakat filtrenin en sonundaki direnç yerine pot bağlayıp, bu potu sıfırlarsak 100kHz kesim frekansına geliyor. Bir woofer içn fazla. Çok fazla.

Bir de, anlattığınız duruma göre 1u kutuplu kondansatörün eksi ucunu ground noktasına, diğer ucunu da sinyale bağlarsam sıkıntı yaşamamam lazım. Yanlış mı anladım diye korkuyorum ancak...

Ynt: 2.1 Amplifikatör için Yardım

Yanıt #7
Abi ben zaten ikisinin aynı olmadığını biliyorum.
Hesaplayabildiğim kadarı ile bir sekizinci derece filtre 220k dirençler ve 1u kondansatörler kullanılarak yapılırsa 68Hz'lik bir kesim frekansına ulaşılıyor. Fakat filtrenin en sonundaki direnç yerine pot bağlayıp, bu potu sıfırlarsak 100kHz kesim frekansına geliyor. Bir woofer içn fazla. Çok fazla.

Bir de, anlattığınız duruma göre 1u kutuplu kondansatörün eksi ucunu ground noktasına, diğer ucunu da sinyale bağlarsam sıkıntı yaşamamam lazım. Yanlış mı anladım diye korkuyorum ancak...

Eğer sinyal seviyesi her zaman ground noktasının üzerinde ise sorun yaşamazsın. Birçok devrede giriş sinyali AC dir, yani ground'un üstüne de çıkar, altına da iner. Ama böyle bir durum olursa, kondansatör patlamaz, çünkü sinyalin gücü bunun için müsait değil  :D (biliyorum, şu sıralar yoğurdu üfleyerek yiyorsun  :)) ) Ama ne olur? ters polarize edilmiş bir elektrolitik, giriş sinyalini yükler. Böylece distorsiyon meydana gelir. Bu distorsiyon ne derece farkedilir, onu da deneyerek görmek lazım.
Elektrik sayacı döndürücüsü ...

Ynt: 2.1 Amplifikatör için Yardım

Yanıt #8
Eğer sinyal seviyesi her zaman ground noktasının üzerinde ise sorun yaşamazsın. Birçok devrede giriş sinyali AC dir, yani ground'un üstüne de çıkar, altına da iner. Ama böyle bir durum olursa, kondansatör patlamaz, çünkü sinyalin gücü bunun için müsait değil  :D (biliyorum, şu sıralar yoğurdu üfleyerek yiyorsun  :)) ) Ama ne olur? ters polarize edilmiş bir elektrolitik, giriş sinyalini yükler. Böylece distorsiyon meydana gelir. Bu distorsiyon ne derece farkedilir, onu da deneyerek görmek lazım.
Hem de nasıl korkuyorum ;D Zaten bir kere entegreyi yaktım, 30 lira masraf çıkarttı. 30 liradan değilim, okulda yemek yiyecek para kalmıyor ;D

Ynt: 2.1 Amplifikatör için Yardım

Yanıt #9
LFE (Low Frekans Effect) kanallı sistemler için bilgiler.
Müzik spectrumunda bass sesler literatürde 9-12db yüksektir. Ancak bu yükseklik sadece devre kazançları ile ilgili olmayıp, hem kulağın eşgürlük duyma eğrisi, hem de alçak frekansların efektif değeri ile ilgilidir.
NE DEMEK İSTEDİM?
2.5cm çapındaki bir tweterdan çıkan incecik ve minnacık sesler 30m2 lik bir odanın hemen hemen her yerinden neredeyse eşit seviyede duyulabilirken, 20-30cm bass hoparlör hörül hörül çalışsa da, mekanın hacmi doğrultusunda katlanarak azalmaktadır.
İşte bu eşitliğin sağlanabilmesi için Hi-Fi sistemlerin dinamik band genişliği artırılmakta olup, tasarım özelliklerini değiştirmekte, maliyet unsurunu da artırmaktadır.
İki kanal geniş band ve yüksek güce sahip bir yükseltecinin maliyeti bu sebeple yüksek olacağı için, iki adet düşük güçlü yükselteçe ilave uygun güçte tek kanal bass amplifikatörü, hem maliyeti düşürecek, hem de tasarımda extra avantajlar sağlayacaktır.
Bu doğrultuda bir zamanlar üretilen ÇOK YOLLU (Bass medium ve tiz) yükselticiler ortaya çıkmış olsalar da, son kullanıcıya yönelik olamamışlardır. Sebebi ise çok yollu yükselticilerin maliyet ve yapımlarının daha pahalı olması ile ilgilidir.
Ancak bass seslerin mantalitesinden dolayı tek bir kanaldan verilmesinin sakıncası olmadığından, güç unsuru dengelenerek, ayrı bir bass kanalı olarak ve tek kanal uygun güçte bir yükselteç ile yeterli performans alınmıştır.
Gel gelelim müzik yapısı ve duyma karakteristiklerinden dolayı, bass kanal yükseltecinin, güçleri uç noktalara ulaşmıştır. Çünkü yukarda bahsedildiği üzere hem müzikte, hem de duyum olarak bass seslerin seviyeleri, temel frekansa göre 9-12 db yüksektir.
Bunu bir müzik eserini spektrum analyzer ile incelediğimizde rahatlıkla gözlemleyebilmekteyiz.
Bass kanal yükselticilerin (LFE) günümüzde yerini bulmasıyla, özellikle çok kanallı sistemler (Multi-Ch) birçok firma bu konuda araştırmalarını yapmışlar ve bazı standartları oluşturmuşlardır.
Bunlardan en bilindik firma THX firması olup, kendi kriterlerini kabul ettirmiş bir firmadır.
THX genel standartlarına göre bass kanal amplinin kesim frekansı 80Hz tir. Yani bu frekanslardan daha yüksek frekanslar diğer hoparlörlere gönderilmektedir.
GENEL BASS KAZANCI HESAPLAMASI:
1W ana sistem gücü için 9-12db güç artırımı.
1W=0db
2W=3db
4W=6db
8W=9db
12W=12db.
Demekki 1W lık bir sistemde uygun bass kompanzasyonu için 8-12W bass kanal güçlendirici kullanılması gerekmektedir.
Sistem 5W olursa..
5W =0db
10W=3db
20W=6db
40W=9db
80W=12db.
Bu hesaplamalar bir sistemdeki bass gücünün uygun değerdeki kompanze değeridir. Yani 5W lık bir sistemde eşdeğer bass gücü için en azından 40-80W ampli gücü gerekmektedir.
Aksi takdirde müzik içerisindeki bass seslerde veya kullanıcı isteği doğrultusunda artırılmış bass frekanslarında, bu frekanslarda yüksek oranda kırpılma görülecek, bozuk bir ses ortaya çıkacaktır.
Bu unsurun halli için bass kanallı kuvvetlendiricilere haricen bir kazanç kontrolü konulmaktadır.
Bu kazanç kontrolü, üretim esnasında 9-12db için set edilerek sunulur. Yani ampli kendi max. gücü doğrultusunda çalışacağı nokta, pot hareketinde belirtilmiştir. Bu genellikle tek stepli bir pot olup, sıfır gain noktasının ortada olduğu potlardandır. Ton kontrollerdeki ortadaki defat pozisyonu veya equalizerlerdeki ortadaki 0 kazanç noktası gibi.
Bu şekilde hazırlanmış bir LFE kanallı sistemde, kullanıcı bir eseri dinlerken, eserdeki bass seslerdeki fark doğrultusunda, bass kazancını artırıp azaltabilir.
EQ ya da ton kontrol kazancı ile de uygun kazancı ayarlayabilir.
Ancak her durumda hangi frekanstaki kazancın ne kadar olduğunun bilinmesi gerekmektedir.
Günümüz kötü üretimleri bu unsurları ele almadığı için, basit yapıdaki bir stereo ampli bile 2.1 sistemlere nazaran kat ve kat dahi iyi çalışmaktadırlar.

Ynt: 2.1 Amplifikatör için Yardım

Yanıt #10
LFE (Low Frekans Effect) kanallı sistemler için bilgiler.
Müzik spectrumunda bass sesler literatürde 9-12db yüksektir. Ancak bu yükseklik sadece devre kazançları ile ilgili olmayıp, hem kulağın eşgürlük duyma eğrisi, hem de alçak frekansların efektif değeri ile ilgilidir.
NE DEMEK İSTEDİM?
2.5cm çapındaki bir tweterdan çıkan incecik ve minnacık sesler 30m2 lik bir odanın hemen hemen her yerinden neredeyse eşit seviyede duyulabilirken, 20-30cm bass hoparlör hörül hörül çalışsa da, mekanın hacmi doğrultusunda katlanarak azalmaktadır.
İşte bu eşitliğin sağlanabilmesi için Hi-Fi sistemlerin dinamik band genişliği artırılmakta olup, tasarım özelliklerini değiştirmekte, maliyet unsurunu da artırmaktadır.
İki kanal geniş band ve yüksek güce sahip bir yükseltecinin maliyeti bu sebeple yüksek olacağı için, iki adet düşük güçlü yükselteçe ilave uygun güçte tek kanal bass amplifikatörü, hem maliyeti düşürecek, hem de tasarımda extra avantajlar sağlayacaktır.
Bu doğrultuda bir zamanlar üretilen ÇOK YOLLU (Bass medium ve tiz) yükselticiler ortaya çıkmış olsalar da, son kullanıcıya yönelik olamamışlardır. Sebebi ise çok yollu yükselticilerin maliyet ve yapımlarının daha pahalı olması ile ilgilidir.
Ancak bass seslerin mantalitesinden dolayı tek bir kanaldan verilmesinin sakıncası olmadığından, güç unsuru dengelenerek, ayrı bir bass kanalı olarak ve tek kanal uygun güçte bir yükselteç ile yeterli performans alınmıştır.
Gel gelelim müzik yapısı ve duyma karakteristiklerinden dolayı, bass kanal yükseltecinin, güçleri uç noktalara ulaşmıştır. Çünkü yukarda bahsedildiği üzere hem müzikte, hem de duyum olarak bass seslerin seviyeleri, temel frekansa göre 9-12 db yüksektir.
Bunu bir müzik eserini spektrum analyzer ile incelediğimizde rahatlıkla gözlemleyebilmekteyiz.
Bass kanal yükselticilerin (LFE) günümüzde yerini bulmasıyla, özellikle çok kanallı sistemler (Multi-Ch) birçok firma bu konuda araştırmalarını yapmışlar ve bazı standartları oluşturmuşlardır.
Bunlardan en bilindik firma THX firması olup, kendi kriterlerini kabul ettirmiş bir firmadır.
THX genel standartlarına göre bass kanal amplinin kesim frekansı 80Hz tir. Yani bu frekanslardan daha yüksek frekanslar diğer hoparlörlere gönderilmektedir.
GENEL BASS KAZANCI HESAPLAMASI:
1W ana sistem gücü için 9-12db güç artırımı.
1W=0db
2W=3db
4W=6db
8W=9db
12W=12db.
Demekki 1W lık bir sistemde uygun bass kompanzasyonu için 8-12W bass kanal güçlendirici kullanılması gerekmektedir.
Sistem 5W olursa..
5W =0db
10W=3db
20W=6db
40W=9db
80W=12db.
Bu hesaplamalar bir sistemdeki bass gücünün uygun değerdeki kompanze değeridir. Yani 5W lık bir sistemde eşdeğer bass gücü için en azından 40-80W ampli gücü gerekmektedir.
Aksi takdirde müzik içerisindeki bass seslerde veya kullanıcı isteği doğrultusunda artırılmış bass frekanslarında, bu frekanslarda yüksek oranda kırpılma görülecek, bozuk bir ses ortaya çıkacaktır.
Bu unsurun halli için bass kanallı kuvvetlendiricilere haricen bir kazanç kontrolü konulmaktadır.
Bu kazanç kontrolü, üretim esnasında 9-12db için set edilerek sunulur. Yani ampli kendi max. gücü doğrultusunda çalışacağı nokta, pot hareketinde belirtilmiştir. Bu genellikle tek stepli bir pot olup, sıfır gain noktasının ortada olduğu potlardandır. Ton kontrollerdeki ortadaki defat pozisyonu veya equalizerlerdeki ortadaki 0 kazanç noktası gibi.
Bu şekilde hazırlanmış bir LFE kanallı sistemde, kullanıcı bir eseri dinlerken, eserdeki bass seslerdeki fark doğrultusunda, bass kazancını artırıp azaltabilir.
EQ ya da ton kontrol kazancı ile de uygun kazancı ayarlayabilir.
Ancak her durumda hangi frekanstaki kazancın ne kadar olduğunun bilinmesi gerekmektedir.
Günümüz kötü üretimleri bu unsurları ele almadığı için, basit yapıdaki bir stereo ampli bile 2.1 sistemlere nazaran kat ve kat dahi iyi çalışmaktadırlar.

Tamam abi. Vazgeçtim.


Ynt: 2.1 Amplifikatör için Yardım

Yanıt #12
Benden korktu :D


Ynt: 2.1 Amplifikatör için Yardım

Yanıt #14
Senden korkmadım abi. Sadece bilgi seviyem 0 olarak kabul ediliyor, ondan dolayı vazgeçtim.
Forumdaki hiç kimse kimsenin bilgi seviyesini tartışmamalıdır.
Ben bu konuda daha önce iyi bir kavga yapmış, hatta kendimi bile attırmaya çalışmıştım.
İddia edilen bir konuda ispat yükümlülüğü vardır. Ancak ispat için yazmak yeterli değildir. Bizzat test etmek gereklidir.
Bir sitede GROUNDING konusunda bilgi paylaşırken, beni topa tutmuşlardı. Ama sonra bu foruma gelip benden yana döne bilgi istediler. Bilgiyi alınca da tüydüler :D
Tüm olanlara rağmen ben kendi bilgilerimi paylaşırım. Bu bilgiler senin için  5 metre yükseklikte olursa @taydin  abi için belki de birkaç cm yüksektir. Ama belki de başkaları için dağlar kadar yüksek te olabilir.
İşte burada benim amacım ortaya çıkmaktadır.
Benim yazdıklarımı yabana atmayıp elinden geldiğince anlamaya çalışanlar ve mümkünse uygulayanlar benim için önemlidir. Çünkü her uygulamada görülebilen aksaklıklar da benim için bir DONE oluşturmaktadır. Yani ben de birşeyler öğrenmekteyim :)
Forumların amacı bilgi paylaşımı olduğuna göre, ben bildiklerimi ortaya koyarım. Diğerleri de bu bilgileri yerler ve karınlarını doyururlar. (Yamyamlık sanatı) :D
Benim canım çekmiyo ben aç değilim diyen kişilere ne diyebiliriz ki.,
Birisinin bana çıkıp ta sen birşey bilmiyorsun demesi umurumda olmaz. Önemli olan o kişinin bana öğrettikleridir. Bana birşey öğretemiyorsa o kişinin benim için değeri yoktur.
Senin bilgi seviyen bizler için hiç önemli değildir. Önemli olan senin anlatılanları anlayabilmen ve birşeyler öğrenmeye çalışmandır. Yani bilgileri yemen önemlidir. Birisi senin için birşeyler yazıyorsa (Önüne birşeyler koyuyorsa) oturup yemelisin. Kendi bilgilerini de ortaya koyarsan ortaya çok çeşitli bir sofra konulmuş olacaktır. Bu sofraya gelenler (Misafirler) dilediğini alıp yiyebilirler. Ama birşey danışmak için üye olmalıdırlar.
Dilersen verilen bilgileri tartışabilir, bir tartışma ortamında en kesin sonuca da ulaşabilirsin. Çünkü tartışmada tali fikirler tezat oluştursa da, alternatif bir çıkış yolu dahi olabilmektedir. Yani bana yanlış gelen bir düşünce, belki de o yönde gidildiğinde doğru olarak görülür.

Ynt: 2.1 Amplifikatör için Yardım

Yanıt #15
@Mr_YAMYAM
Abi, devam edelim. Herkes bir şeyler öğrensin, amaç bu.
Eee, ne yapıyoruz? Öncelikle ne alınacak, nasıl bir şey alınacak?

Ynt: 2.1 Amplifikatör için Yardım

Yanıt #16
@Mr_YAMYAM
Abi, devam edelim. Herkes bir şeyler öğrensin, amaç bu.
Eee, ne yapıyoruz? Öncelikle ne alınacak, nasıl bir şey alınacak?

Öyle devam etmeyelim bence Serhat. Sen araştır, bir tasarım ortaya çıkar, onu da YAMYAM abin ve başkaları eleştirsin, o geri bildirimi kendince değerlendir ve devreyi ortaya koy. Yani senin özgün tasarımın üzerinden gidelim, yoksa hazır kaşıkla ağzına verildikten sonra işi öğrenmiş olmazsın.

Şimdiye kadar yazdıklarına bakılırsa işin temel mantığını anlamışsın, ne yapılması gerektiğini biliyorsun, nasıl yapılması gerektiği  konusunda da bir çalışma ortaya koy, onun üzerinden gidelim. Ama gene de sen bilirsin. Her halükarda sorun olursa yanıtlamaya çalışırım.
Elektrik sayacı döndürücüsü ...

Ynt: 2.1 Amplifikatör için Yardım

Yanıt #17
Öyle devam etmeyelim bence Serhat. Sen araştır, bir tasarım ortaya çıkar, onu da YAMYAM abin ve başkaları eleştirsin, o geri bildirimi kendince değerlendir ve devreyi ortaya koy. Yani senin özgün tasarımın üzerinden gidelim, yoksa hazır kaşıkla ağzına verildikten sonra işi öğrenmiş olmazsın.

Şimdiye kadar yazdıklarına bakılırsa işin temel mantığını anlamışsın, ne yapılması gerektiğini biliyorsun, nasıl yapılması gerektiği  konusunda da bir çalışma ortaya koy, onun üzerinden gidelim. Ama gene de sen bilirsin. Her halükarda sorun olursa yanıtlamaya çalışırım.
Doğru diyorsun abi. Hemen bir şeyler çizmeye başlayayım. Birkaç dakikaya dönmüş olurum.

Ynt: 2.1 Amplifikatör için Yardım

Yanıt #18
@Mr_YAMYAM
Abi, devam edelim. Herkes bir şeyler öğrensin, amaç bu.
Eee, ne yapıyoruz? Öncelikle ne alınacak, nasıl bir şey alınacak?
Elindeki hoparlörlere göre sistem toplamalıyız. İyi bir sistem dersen iyi hoparlör almalısın.

Önce bir ekran kartı... Pardon yaaf PC toplamıyoz :D Önce bir stereo ampli. Uygun güçte.
Sonra da mono bir ampli. Daha güçlü.
Filtre tasarımı daha sonra rahatlıkla halledilebilir. Önemli olan bass ampli ile stereo amplinin kalibrasyonunu yapabilmektir.

Ynt: 2.1 Amplifikatör için Yardım

Yanıt #19
Elindeki hoparlörlere göre sistem toplamalıyız. İyi bir sistem dersen iyi hoparlör almalısın.

Önce bir ekran kartı... Pardon yaaf PC toplamıyoz :D Önce bir stereo ampli. Uygun güçte.
Sonra da mono bir ampli. Daha güçlü.
Filtre tasarımı daha sonra rahatlıkla halledilebilir. Önemli olan bass ampli ile stereo amplinin kalibrasyonunu yapabilmektir.

Hocam param olursa PC de toplarız, merak etme ;D
Stereo ampli olarak LM1875, mono ampli olarak da LM3886 düşündüm. Şu an LM3886 amplinin çizimlerini yapıyorum.
LM3886'da Mute özelliği nasıl devre dışı bırakılır?
Filtreyi tasarladım bile :)
Kalibrasyon derken??

Ynt: 2.1 Amplifikatör için Yardım

Yanıt #20
Hocam param olursa PC de toplarız, merak etme ;D
Stereo ampli olarak LM1875, mono ampli olarak da LM3886 düşündüm. Şu an LM3886 amplinin çizimlerini yapıyorum.
LM3886'da Mute özelliği nasıl devre dışı bırakılır?
Filtreyi tasarladım bile :)
Kalibrasyon derken??
LM3886 kolay değildir. Besleme ciddi paralar tutar.
Ama LM3886 beslemesini halledebilirsen, aynı gerilimle çalışabilecek LM1875 tasarımı zor olmaz.
LM1875 i 4-5W gibi bir değerde çalıştırırsak LM3886 da kendi gücünde çalıştırılabilir.
@Kazasker  deki trafo tam bu iş içindi.

Ynt: 2.1 Amplifikatör için Yardım

Yanıt #21
LM3886 kolay değildir. Besleme ciddi paralar tutar.
Ama LM3886 beslemesini halledebilirsen, aynı gerilimle çalışabilecek LM1875 tasarımı zor olmaz.
LM1875 i 4-5W gibi bir değerde çalıştırırsak LM3886 da kendi gücünde çalıştırılabilir.
@Kazasker  deki trafo tam bu iş içindi.

Haaaa...
Entegreleri değiştireyim o zaman. Çünkü o ciddi miktarların ne kadar ciddi olduğunu biliyorum ;D

Ynt: 2.1 Amplifikatör için Yardım

Yanıt #22
@Mr_YAMYAM
Abi merhaba. Besleme çok pahalı olur demiştin, ben de entegreleri değiştireyim dedim...
Karar verildi. Sol ve sağ kanal için TDA2030, bass kanal için ise köprü TDA2050 kullanacağım.
Yine pahalı olur dersen bu sefer vazgeçerim ;D

Ynt: 2.1 Amplifikatör için Yardım

Yanıt #23
@Mr_YAMYAM
Abi merhaba. Besleme çok pahalı olur demiştin, ben de entegreleri değiştireyim dedim...
Karar verildi. Sol ve sağ kanal için TDA2030, bass kanal için ise köprü TDA2050 kullanacağım.
Yine pahalı olur dersen bu sefer vazgeçerim ;D
Yine pahalı olur.

Ynt: 2.1 Amplifikatör için Yardım

Yanıt #24
Elindeki "akıllı" telefonu bir sene fazladan kullan, 5 tane amfi parası çıkar  ;D
Elektrik sayacı döndürücüsü ...


Ynt: 2.1 Amplifikatör için Yardım

Yanıt #26
LM3886 dan ucuz olur.
Teknik hesaplamalar ve konfigürasyon.
TDA2050 entegresine aşina olduğuna göre bu entegreden 3 adet kullanabiliriz.
İki tanesi 5 er watt diğeri de 25W için tasarlanır.
Güç gereksinimi hesabı. 25W+5+5=35W
Verim TDA2050 için %50 civarıdır. Her ne kadar datasheetlerde %75 olarak belirtilmiş olsa da bu verim seviyesine ulaşamayız.
35+35=70W minumum trafo gücü. Opamp ve diğer devreler için de gerekli güç hesaba katılacak olursa en azından 100W trafo şarttır. (Opamp güç harcaması az olsa da ripple etkileşimin az olması için uygun güçte tasarım gereklidir)
100W 2X15V trafo bulabilirsen ve benim şu konu içerisindeki besleme devresini yapabilirsen başka sorun kalmaz.
https://elektronikprojeler.com/index.php/topic,8147.45.html
Bu tür devrelerin PCB ye yapılması şarttır.  İlmine göre yapılmayan devrelerde osilasyon problemlerinden dolayı entegreler yanabilir.

Ynt: 2.1 Amplifikatör için Yardım

Yanıt #27
LM3886 dan ucuz olur.
Teknik hesaplamalar ve konfigürasyon.
TDA2050 entegresine aşina olduğuna göre bu entegreden 3 adet kullanabiliriz.
İki tanesi 5 er watt diğeri de 25W için tasarlanır.

Güç gereksinimi hesabı. 25W+5+5=35W
Verim TDA2050 için %50 civarıdır. Her ne kadar datasheetlerde %75 olarak belirtilmiş olsa da bu verim seviyesine ulaşamayız.
35+35=70W minumum trafo gücü. Opamp ve diğer devreler için de gerekli güç hesaba katılacak olursa en azından 100W trafo şarttır. (Opamp güç harcaması az olsa da ripple etkileşimin az olması için uygun güçte tasarım gereklidir)
100W 2X15V trafo bulabilirsen ve benim şu konu içerisindeki besleme devresini yapabilirsen başka sorun kalmaz.
https://elektronikprojeler.com/index.php/topic,8147.45.html
Bu tür devrelerin PCB ye yapılması şarttır.  İlmine göre yapılmayan devrelerde osilasyon problemlerinden dolayı entegreler yanabilir.

Dediğin gibi abi, o entegreyi seviyorum(Yanlış anlaşılmayalım. Ses çıkışını seviyorum ;D )
Elimde 60W 2x15VAC trafo var. Yetmez mi :(
Buralarda o tip trafolar yok, ondan diyorum. Bir adet trafo, 4 adet büyük kond. ve diğer malzemeler derken 200TL'den aşağıda çıkamam. Biraz da sıkıntılıyım.

Ynt: 2.1 Amplifikatör için Yardım

Yanıt #28
Dediğin gibi abi, o entegreyi seviyorum(Yanlış anlaşılmayalım. Ses çıkışını seviyorum ;D )
Elimde 60W 2x15VAC trafo var. Yetmez mi :(
Buralarda o tip trafolar yok, ondan diyorum. Bir adet trafo, 4 adet büyük kond. ve diğer malzemeler derken 200TL'den aşağıda çıkamam. Biraz da sıkıntılıyım.

Sen sevdin de ben sevme mi dedim :D
Sevenleri ayırmayız biz :D
Ben de STK465 i seviyom noolacak yani. Kimse benim sevgilimi elimden alamaz :D
60W trafo da kullanılabilir. 2 adet 2050 ile 3 er watt alsak. diğerinden de 20W alsak kabaca işimizi görür.
Unutmadan..
Köprü kuvvetlendiricilere girersen işin içinden çıkamazsın. o yüzden tek 2050 öneriyorum. LM3886 ise 7-8A gibi akım gereksinimi vardır. O'na hiç bulaşma.
Tüm yapılacaklar, LM1875 li ampli devresindeki PCB leri çizmek ve eleman değerlerini hesaplayarak konfigüre etmektir.
Yanlış değilsem LM1875 ile senin TDA2050 nin bacak bağlantıları aynı idi. Konu içerisindeki baskı devreyi hazırlarsan tek yapmamız gereken şey eleman değerlerini yeniden belirlemek.

Ynt: 2.1 Amplifikatör için Yardım

Yanıt #29
Sen sevdin de ben sevme mi dedim :D
Sevenleri ayırmayız biz :D
Ben de STK465 i seviyom noolacak yani. Kimse benim sevgilimi elimden alamaz :D
60W trafo da kullanılabilir. 2 adet 2050 ile 3 er watt alsak. diğerinden de 20W alsak kabaca işimizi görür.
Unutmadan..
Köprü kuvvetlendiricilere girersen işin içinden çıkamazsın. o yüzden tek 2050 öneriyorum. LM3886 ise 7-8A gibi akım gereksinimi vardır. O'na hiç bulaşma.
Tüm yapılacaklar, LM1875 li ampli devresindeki PCB leri çizmek ve eleman değerlerini hesaplayarak konfigüre etmektir.
Yanlış değilsem LM1875 ile senin TDA2050 nin bacak bağlantıları aynı idi. Konu içerisindeki baskı devreyi hazırlarsan tek yapmamız gereken şey eleman değerlerini yeniden belirlemek.

Yanlış değilsin abi, TDA2050'nin bacakları ile LM1875'in bacakları aynı.
O zaman 2 PCB'yi de yapıyorum. Yanlız bilgisayar hocamla beraber yapıyoruz, ondan dolayı gecikebilirim.
O gecikme esnasında hoparlörler hakkında konuşsak?
Woofer hop. olarak şunu düşünüyorum:
https://urun.n11.com/hoparlor/pioneer-ts-g1610f-oto-hoparlor-16cm-280w-P241476431?recId=jp71clqz-abgq3e88fl5-S.W_DET_ALSO_LOOKED.C.c197_a316-17qqp9i
RMS gücü 40W. 90dBA duyarlılığa sahip.
Alınır mı?

Ynt: 2.1 Amplifikatör için Yardım

Yanıt #30
O hoparlör full range ve rezonans frekansı yüksektir.
Senin istemiş olduğun 80Hz kesim frekansında randıman vermezler.
Şöyle 20-30cm çapında bi hop bulmalısın.
https://urun.n11.com/studyo-ve-sahne-ekipmanlari/sica-12e-2cs-12-150w-8-ohm-ciplak-bas-hoparlor-P199071581
Aynı markanın şu modelini önerseydim bu da iş görmezdi.
https://urun.n11.com/studyo-ve-sahne-ekipmanlari/sica-10d-15cs-80w-10-ciplak-bas-hoparlor-P199071573
Dikkat edersen daha ucuz. daha ufak. Ama 70Hz.

Ynt: 2.1 Amplifikatör için Yardım

Yanıt #31
O hoparlör full range ve rezonans frekansı yüksektir.
Senin istemiş olduğun 80Hz kesim frekansında randıman vermezler.
Şöyle 20-30cm çapında bi hop bulmalısın.
https://urun.n11.com/studyo-ve-sahne-ekipmanlari/sica-12e-2cs-12-150w-8-ohm-ciplak-bas-hoparlor-P199071581
Aynı markanın şu modelini önerseydim bu da iş görmezdi.
https://urun.n11.com/studyo-ve-sahne-ekipmanlari/sica-10d-15cs-80w-10-ciplak-bas-hoparlor-P199071573
Dikkat edersen daha ucuz. daha ufak. Ama 70Hz.

Hocam onun bütçesini benim karşılayabilmem imkansız :(
Araç subwoofer'ı olur dersen bunu alabilirim( 3 ay sonra :) )
https://urun.n11.com/subwoofer/jbl-gt5-12-1100watt-30cm-1100-watt-bass-subwoofer-2017-P175099247

Ynt: 2.1 Amplifikatör için Yardım

Yanıt #32
O hoparlör de olur.
Ancak sistem bass gücü 20W olacağı için yeterli ses gücüne erişebilirmisin bilmiyorum.
Çoğu araç hoparlörleri hassas değildir.
Frekans aralığı doğru ise çok tatlı bass ses alabilirsin.

Sana lazım olan aslında şöyle bi hoparlör.
https://www.sahibinden.com/ilan/ikinci-el-ve-sifir-alisveris-ev-elektronigi-ev-muzik-sistemleri-hi-fi-bass-woofer-sifir-urun-527122453/detay
Tanesi 49 lira imiş. Söylenilenler doğru ise tam işine yarayacak hoparlör.

Ynt: 2.1 Amplifikatör için Yardım

Yanıt #33
O hoparlör de olur.
Ancak sistem bass gücü 20W olacağı için yeterli ses gücüne erişebilirmisin bilmiyorum.
Çoğu araç hoparlörleri hassas değildir.
Frekans aralığı doğru ise çok tatlı bass ses alabilirsin.

Sana lazım olan aslında şöyle bi hoparlör.
https://www.sahibinden.com/ilan/ikinci-el-ve-sifir-alisveris-ev-elektronigi-ev-muzik-sistemleri-hi-fi-bass-woofer-sifir-urun-527122453/detay
Tanesi 49 lira imiş. Söylenilenler doğru ise tam işine yarayacak hoparlör.

Çok iyi olur hocam. Hem fiyat konusunda da sıkıntı yaşamam.
Sağ ve sol hoparlör olarak da linkini verdiğim hoparlörün 10cm olanı var. RMS 30W. O olur mu?

Ynt: 2.1 Amplifikatör için Yardım

Yanıt #34
Olur.


Ynt: 2.1 Amplifikatör için Yardım

Yanıt #36
Tamam abi.
Hoparlörleri aldıktan sonra mı devreyi hesaplayacağız, yoksa şimdi mi?
Devre hesabında çok önemli unsurlar yok.
L-R kanallar için devre kazancımızı düşüreceğiz. (Feedback direnci) Böylece optimal güç kullanacak ve daha iyi netice alacağız.
L-R kanallar için entegre giriş kondansatörlerini 2.2uF değil de 220nF ila 470nF arasında bir değer belirleyeceğiz.
Böylece ana hoparlörlere giren frekansımızın roll off frekansını yükselteceğiz. Yani bassları biraz keseceğiz.
Bass kanalı için uygun kazançlı ve yüksek güçlü olarak gerektiğinden şemadaki değerler olduğu gibi kalabilir.

Ynt: 2.1 Amplifikatör için Yardım

Yanıt #37
Devre hesabında çok önemli unsurlar yok.
L-R kanallar için devre kazancımızı düşüreceğiz. (Feedback direnci) Böylece optimal güç kullanacak ve daha iyi netice alacağız.
L-R kanallar için entegre giriş kondansatörlerini 2.2uF değil de 220nF ila 470nF arasında bir değer belirleyeceğiz.
Böylece ana hoparlörlere giren frekansımızın roll off frekansını yükselteceğiz. Yani bassları biraz keseceğiz.
Bass kanalı için uygun kazançlı ve yüksek güçlü olarak gerektiğinden şemadaki değerler olduğu gibi kalabilir.
Abi bass kanal normal olarak kalacak demişsin. Devreyi ben önceden çizip bastım, ve şu an kullanıyorum. Onu kullanmaya devam edeyim mi yoksa başka bir şey mi çizelim?

Ynt: 2.1 Amplifikatör için Yardım

Yanıt #38
Abi bass kanal normal olarak kalacak demişsin. Devreyi ben önceden çizip bastım, ve şu an kullanıyorum. Onu kullanmaya devam edeyim mi yoksa başka bir şey mi çizelim?
Benim çizdiğim PCB ler olmalıdır.
Aynısından basmışsan olur.

Ynt: 2.1 Amplifikatör için Yardım

Yanıt #39
Benim çizdiğim PCB ler olmalıdır.
Aynısından basmışsan olur.

Kendim çizmiştim. Eğer yapabilirseniz bir PCB çizerseniz çok iyi olur. Ben pek iyi değilim bu konuda da :)

Ynt: 2.1 Amplifikatör için Yardım

Yanıt #40
Kendim çizmiştim. Eğer yapabilirseniz bir PCB çizerseniz çok iyi olur. Ben pek iyi değilim bu konuda da :)
Köteği yiyeceksin haa >:(
Yaf LM1875 li PCB çizmiştim ya onun aynısından yapacaksınız. Sadece bass kanal için bir tane daha LM ilavesi yapılacak.
Sonuçta LM ile TDA aynı entegre sayılır.

Ynt: 2.1 Amplifikatör için Yardım

Yanıt #41
Köteği yiyeceksin haa >:(
Yaf LM1875 li PCB çizmiştim ya onun aynısından yapacaksınız. Sadece bass kanal için bir tane daha LM ilavesi yapılacak.
Sonuçta LM ile TDA aynı entegre sayılır.

  :D :D

Ynt: 2.1 Amplifikatör için Yardım

Yanıt #42
Köteği yiyeceksin haa >:(
Yaf LM1875 li PCB çizmiştim ya onun aynısından yapacaksınız. Sadece bass kanal için bir tane daha LM ilavesi yapılacak.
Sonuçta LM ile TDA aynı entegre sayılır.

;D ;D
Tamam hocam. Yani aynısını kopyala yapıştır yapacağım :)

Ynt: 2.1 Amplifikatör için Yardım

Yanıt #43
@Mr_YAMYAM hocama sürpriz :)

Hocam sizin çizdiğiniz PCB'yi kopyala yapıştır yaptım ve 3 kanal için tek parça haline getirdim.
Bunu basıyorum.
Malzemeleri de bu siteden alıyorum.
İzin var mı :)

Ynt: 2.1 Amplifikatör için Yardım

Yanıt #44
Hah işte bu.
3 kanal ampli.
güç kaynağı devresini bastırmayı da unutma.


Ynt: 2.1 Amplifikatör için Yardım

Yanıt #46
@Mr_YAMYAM abi sub filtresini siz mi çizeceksiniz? Yoksa ben mi çizeyim?

Ynt: 2.1 Amplifikatör için Yardım

Yanıt #47
Şu aralar biraz işlerim var. Sen çiz ben kontrol ederim.


Ynt: 2.1 Amplifikatör için Yardım

Yanıt #49
@Mr_YAMYAM ve ikinci bir sürpriz daha :)

İyi olmamış biliyorum ama elimden geldiğince yapmaya çalıştım.
Ekleme: Hocam şu an bass hop. almak için görüşme yapıyorum. Büyük ihtimalle yarın alacağım.