Ana içeriğe git
Konu: Ac motor hiz kontrolu (2345 Kez okunmuş)

Ac motor hiz kontrolu

Merhaba arkadaslar. Ac motor hiz kontrolu yapabilecegim devre lazim.  Cok basit olmamasi lazim. Mosfetle falan olabilir veya triyak ile olursa sifir devresi olmasi lazim.
Tesekkurler.

Ynt: Ac motor hiz kontrolu

Yanıt #1
Ac motor çeşitleri vardır. Siz nasıl bir motor devrini değiştirmek istiyorsunuz?

asenktron motor ise mutlaka frekans sürücüsü yapmalısınız başka türlü motor üzerinde değişiklik yapmadan devir değiştiremezsiniz.
fırçalı senkron motorlarda bazı devrelerle devir değiştirilebiliyor.

Ynt: Ac motor hiz kontrolu

Yanıt #2
Merhaba arkadaslar. Ac motor hiz kontrolu yapabilecegim devre lazim.  Cok basit olmamasi lazim. Mosfetle falan olabilir veya triyak ile olursa sifir devresi olmasi lazim.
teşekkürler.

Bir ileri geri lamba saydırması devresi var arşivde. bir butona bastıkça ileri sayıyor, diğerine bastıkça geri sayıyor. mikrodenetleyici kullanılarak yapılmış. yanılmıyorsam 16F84 vardı üzerinde. bu devrenin on ampül kapasitesi olsa, on kademe kısma açma anlamına gelir bu. her kademedeki led yerine farklı bir değerde direnç takıp BTA 12 tetikleyeceksin.

diyeceksin ki bu ne kadar sağlıklı birşey, ona da cevap vereyim. iki yıl evvel bir firma benden elli tane devre istedi. numuneye baktım, iki tane bta 12 sürülmüş hem de 4017 sayıcı entegresiyle. iki ac motora bağlılar, 4017 onları değişik hızlarda çalıştırıyor. ac motorun değişik hızlarda çalışması için 4017 osilatörüne, yani 555 entegresine potans koymuş adam.

bta 12 ile dediğim gibi yaparsan, mikrodenetleyici ileri geri sayar şekilde, başarılı sonuç alırsın.

ikinci bir şık da, dc motor hız kontrol devresi var. çıkışındaki ırfz 44 yerine bence ac gerilim sürecek bir triyak bağlanırsa belki ufak tefek direnç modifiyeleriyle sonuç verir.

bu devreyi basitçe breadbord üzerinde deneyip uygulamaya sonra geçebilirsin.

şu an elimin altında, sana kodlarını ve çizimini vereyim;

Kod: [Seç]
:1000000001288601A601A401A501831617308500E9
:1000100086018312851105110D2826208600051CF6
:100020001428851C1D283D28622000302602031953
:100030000D28A603262086003D2862200A302602CD
:1000400003190D28A60A262086003D2826088207C7
:100050003F3406345B344F3466346D347D340734BA
:100060007F346F34BF340134033407340F341F340A
:100070003F348034A334C834FF34A301A2010030DC
:10008000260203190D2826080A3E2720A300FF3C5C
:100090000319220AA2004C282308A1002208A0006C
:1000A00085115D20A00B5028051C1428851C1D28D7
:1000B00085155D20A10B58284C280A30A400A40BFC
:1000C0005F280800FF30A400FF30A500A50B6628BC
:0600D000A40B64280800E7
:02400E00F23F7F
:00000001FF





ares çizimde devre hem 6v hem de 24 volt arası her voltajda sorunsuz çalışsın diye önce 7812 kullanılıp daha sonra 7805 ilaveten devamına koyulmuş. sen sadece 7805 kullanabilir, beslemeyi ac kaynaktan alacaksan ona göre redresör eklemelisin. kontrol edeceğin ac akımın nötrünü devrenin eksi ucuna iliştirip diğer faz ucunu triyak üzerinden almalısın. triyak tetiklerken seri olarak 1n 4007 diyot kullan, 470 ohm direnç de seri gir. butonun birisi hızı artırır diğeri düşürür.

en başta anlattığım tekniği kullanmak istersen, herhangi bir ac dimmer devresi alıp dediğim ileri geri sayıcıyı değişik direnç kombinasyonlarıyla o dimmerin potansı yerine bağlayabilirsin. ama ikinci devre pwm esaslı çalıştığı için tork yüksek olacak daha mantıklı olacaktır.

Mühendislik Diplomayla olmaz. İnsanı adam eden, bilgi değil görgüdür.


Ynt: Ac motor hiz kontrolu

Yanıt #4
basit olmasın dediysek de o kadar da zor olmasın diyorsun :)

tamam, sana hem basit olmayan, hem de zor olmayan denenmiş bir devre vereceğim. çünkü senin link attığın devreye bakınca ben elektrik alamadım.

sana yapıp basitçe çalıştırabileceğin, basit de olmayan, ama yazılım da içermeyen güzel bir devre... ama dur bakalım önce bir bulabilmem lazım kurcalayıp sağı solu... Bilgisayarın araması bulmasını bekleyelim arşivden.
Mühendislik Diplomayla olmaz. İnsanı adam eden, bilgi değil görgüdür.

Ynt: Ac motor hiz kontrolu

Yanıt #5
@mehmet4207

Bu hızını kontrol etmek istediğiniz motor ne motorudur ? Kaç volt ile çalışır ? Gücü kW olarak nedir ? Hangi cihazda çalışır? Kısaca amaç nedir ona göre öneride bulunsak daha doğru olur düşüncesindeyim.

Kıolay gelsin.

 

Ynt: Ac motor hiz kontrolu

Yanıt #6
resimdeki devrede ampül yerine motor bağlayın. pwm kontrollü dimmer olduğu için motora uygundur tork düşmez. 



yazılım yok, karışık değil ve oldukça profesyonel...,

devrede s2 anahtarı kapalı pozisyonda olarak yapın. anahtar koymadan ve 4069 entegresini hiç kullanmayın boş kalsın. s1 olarak çizilen anahtarı potans ucu boşta ya, oraya basılı olarak sabitleyin. o potansla hız ayarı yapacaksınız.

devre çıkışına bağlayacağınız motor kaç voltsa 220v'a kadar serbest, devre çıkışındaki voltaj uçlarına onu girin. şemada 230 volt yazıyor ama fark etmez sen 12v ac girersin 12 voltluk olur... şemayı bilgisayarına kaydet ve aç. o zaman okunaklı oluyor.

devre güzel çalışıyor ben bir kaç kez yaptım. 4069 ne orada dersen, onu hocası eklemiş öğrenciye, tersleyici olarak kullanmış, kıllık olsun işi zorlaşsın hesabı... ya da daha çok şey öğrensin diye de olabilir mi acaba :)

kolay gelsin.
Mühendislik Diplomayla olmaz. İnsanı adam eden, bilgi değil görgüdür.

Ynt: Ac motor hiz kontrolu

Yanıt #7
Tamamdir bi bakayim tesekkurler

Ynt: Ac motor hiz kontrolu

Yanıt #8
Devreyi yaptim ama calismiyor. Cny65 yerine tlp521 kullandim. 4069 devredisi biraktim. Pot ile pwm ayarini degistirebiliyorum ama lambada degisiklik olmuyor. Neden calismiyor acaba

Ynt: Ac motor hiz kontrolu

Yanıt #9
Devreyi yaptim ama calismiyor. Cny65 yerine tlp521 kullandim. 4069 devredisi biraktim. Pot ile pwm ayarini degistirebiliyorum ama lambada degisiklik olmuyor. Neden calismiyor acaba
Lambada değişiklik olmuyor diye arıza tarifi olmaz.
Lamba parlak yanıyor , hiç ayar yapılamıyor,
lamba kısık yanıyor , hiç ayar yapılamıyor,
lamba hiç yanmıyor .
Lamba hiç yanmıyor ise :
tlp521 in içindeki LED daha fazla akım istiyordur , ona bağlı 1k yerine 100 ohm bağlayın veya kısa devre yapın.
Hatta R4 ün dğerini bile 1k dan 470 ohm a düşürebilirsiniz.

Uyarı: İki devre opto ile ayrılmış olmasına rağmen şaseler birleştirilmiş. Şaseleri ayırın yoksa çarpılma riski vardır.

Kolay gelsin.

Ynt: Ac motor hiz kontrolu

Yanıt #10
Sevgili @asma
çarpılma riski yok. şaseler ayrılmamalı. çünkü köprü diyotun eksi ucundan şase birleşmiş. kullandığımız  powerlarda ve laptop adaptörlerinde bu uygulama var. dış bakır veya alüminyum kaplamalarla bu birleşme sağlanıyor.

Devreyi yaptim ama calismiyor. Cny65 yerine tlp521 kullandim. 4069 devredisi biraktim. Pot ile pwm ayarini degistirebiliyorum ama lambada degisiklik olmuyor. Neden calismiyor acaba

Mehmet merhaba,
devrenin çalışma prensibini azıcık tarif edeyim sana, fikir yürüt, tabii ben yine sana bir kaç önemli ip ucu vereceğim.

Bu devrede pwm sinyali optokuplörün ledine veriliyor.
 neden?
 opto içindeki ledin ışığını ayarlayalım. tam karşısındaki ışıktan etkilenen ve ışığa göre az ya da çok iletken olan transistör ile daha büyük güç kontrol edebililelim. böylece izolasyon yapmış da oluyoruz. yani 220 bölümü ışıkla kontrol edilmiş oluyor. devreler arası ayırılmış oluyor.

peki optokuplör ile mosfet tetikliyoruz. mosfet nasıl ayar yapıyor?
mosfet ac akım üzerindeki köprü diyotu bildiğin kısa devre ediyor. ac giriş de kısa devre oluyor. fakat bu kısadevre lamba veya motor üzerinden yapıldığı için ne kadar kısadevre yapılırsa o kadar parlak yanıyor lamba, veya motor hızlanıyor...


gelelim ip uçlarına,

devrede optokuplörün çıkış ayaklarını boşa al. koy bir ölçü aleti, bak bakalım pwm değiştikçe omajı değişiyor mu.
Yani sen pwm sinyali ile oynadıkça optokuplör çıkışında mutlaka ve mutlaka omaj değişecektir. megaohmlar seviyesinden, beş ohm yüz ohm civarına kadar oynaması gerekir. en azından değişim olmalı mutlaka. eğer bu değişim varsa devamına geç, yoksa bu değişimin olması için opto kuplör led ayağının yönünü falan değiştir, bu değişimi mutlaka sağla.

opto çıkışında omaj değişti ise, bu değişimi mosfete kadar götürmeye çalışalım.

opto kuplör çıkışından akım akıyor mu anlamak için mosfet gate ucuna bakalım voltaj değişiyor mu veya voltaj var mı.

optokuplör ün mosfet tarafında kalan çıkış ayaklarında kaç volt var? pwm sinyali değişse de değişmese de far etmez, o iki ucta aynı gerilim olmalıdır. olmalıdır ki opto o gerilimi akıtsın.

bu gerilim varsa mosfet gate ucuna giderken bir sorun mu var ona bakacaz. eğer bu gerilim yoksa köprü diyotun ucundan başla, dc gerilim ölçüyoruz. köprü diyotun bağlantılarına dikkat et doğru mu yaptın yoksa gözden kaçan birşey mi var. voltaj varsa, devam et, 220 ohm sonrasında kaç volt var? varsa devam et, 220nf ucunda ne var. zener doğru bağlı mı, zener diğer ucunda ne var?

gerekirse 33k direncin değerlerini düşür orada voltaj olmasını mutlaka sağla.

son önemli not:

sana s1 swiçi pot ucuna bağla demiştim. bu yanlış oldu. s1 direkt şemadaki gibi bağlı olsun. potansı hiç kullanma. gerilim ayarı koymuşlar resmen. ben karıştırdım. pwm ayarını 6 numaralı uca bağlı potansla yapıyorsun zaten.

dene tekrar devam edelim. mutlaka çalıştıracağız o devreyi.
Mühendislik Diplomayla olmaz. İnsanı adam eden, bilgi değil görgüdür.

Ynt: Ac motor hiz kontrolu

Yanıt #11
Sevgili @asma
çarpılma riski yok. şaseler ayrılmamalı. çünkü köprü diyotun eksi ucundan şase birleşmiş. kullandığımız  powerlarda ve laptop adaptörlerinde bu uygulama var. dış bakır veya alüminyum kaplamalarla bu birleşme sağlanıyor.

Bu şemada şase sembolü olan bölgeye dokunursanız çarpılırsınız.
Bu işin şakası yok.
Şaseler opto kuplörden önce ve sonra kendi aralarında birleştirilir. İki bölüm ayrı olmayacaksa neden opto kullanalım?


Ynt: Ac motor hiz kontrolu

Yanıt #12
Hocam etmeyin, faz çarpar, nötr çarpmaz. köprü diyotun eksi ucu orası. şu an bir köprü diyota ikiyüz yirmi volt verdim. eksi ucunu elimle tuttum. sonra yazıyorum size. yapmayın etmeyin. şemaya bakarak şifahen yazıyorsunuz. orada ortak şase kullanılması devrelerin ayrı olmalarına halel getirmez. pozitif uç yoksa negatif uç tek başına hiçbirşeydir.
Mühendislik Diplomayla olmaz. İnsanı adam eden, bilgi değil görgüdür.

Ynt: Ac motor hiz kontrolu

Yanıt #13
yusuf usta merhaba.

bana kızmayacağını bilsem şöyle bir açıklamada bulunurdum. şöyle derdim mesela:

" o devrede belirtilmiş şase hattına elle dokunulursa (orası nötre bağlı ise) birşey olmaz normal şartlarda çarpılmazsınız.

o devrede şasi hattı değil de faz hattına dokunursanız yine çarpılmazsınız: belki biraz gıdıklar. bazı bilinçsiz elektrikçiler bu yolla kontrol kalemi kullanmadan fazı ayırdetmeye çalışır.

yani neticede çarpılmazsınız ama;

eğer o şasi hattına dokunan kişi çıplak ayakla betona basarsa, veya bir kolu ister istemez çalıştığı evde ya da atölyede duvara, fayansa bir yerlere değerse şiddetli çalpılır.

yanlış bilmiyorsam, nötr ile toprak arasında gerilim vardır.(219V teorik)
faz ile toprak arasında gerilim vardır.(220V teorik)

DEVRENİN GİRİŞ GERİLİMİNDEN İZOLASYONU YOKTUR. çarpılma riski çok çok yüksektir.

kaldı ki devreyi fişe taktığımızda o şasi hattının her zaman nötre denk geleceğini nasıl garanti edeceğiz? her seferinde kontrol kalemi ile kontrol edip, öyle mi kullanılacak?

dolayısıyla devre her halükarda elektrik kaçırıyor"

derdim. ama kızarsın. :)
Usta değilim. Sadece hobistim.
Yanıtlarıma bakarak beni usta zannetmeyin.

Ynt: Ac motor hiz kontrolu

Yanıt #14
ben kızmıyorum da, bana kızan çok oluyor nedense Seron :)
seron, gözden kaçırdığınız nokta şu:

orada ac gerilim yok ki? diyot üzerinden geliyor. doğru akımda eksi uç asla çarpmaz. suya girsen de çarpmaz toprağa girsen de çarpmaz.
prize takınca oraya nötr ya da faz gelmez. diyot üzerinden sadece eksi gerilim geçer. eğer diyottan o kadarcık bile sızıntı olacaksa zaten o diyotun diğer ucu da faza ya da nötre bağlı, patlaması lazım...

dc gerilim var ve eksi ucundasın her türlü... ha, diğer elini artı uca koyarsan selametle... namazı bülent ersoy kıldırsın :)
dene kardeşim gör, çıplak ayakla yere bas çarpılırsan eğer adresim belli gel sen de beni çarp :)

çarpmaz kardeşim. çarpmaz... kontrol kalemi koy orada ışık yanmaz.
sevgiler...

yapan arkadaşa not:
eğer bu diyaloglar seni korkuttuysa, çarpılırım diye düşünüyorsan yani, (ki 220 ile kullanacaksan tabi, yoksa ki senin motor ac 24 v falan sanırım)  sözünü ettiğimiz şase birleştirmesini yapmayabilirsin. sorun olmaz.

Mühendislik Diplomayla olmaz. İnsanı adam eden, bilgi değil görgüdür.