Ana içeriğe git
Konu: Ses yükselteçlerinde (GROUNDING) şaseleme tekniği (1387 Kez okunmuş)

Ses yükselteçlerinde (GROUNDING) şaseleme tekniği

Birçok arkadaşımız bir amplifikatörü montajlarken çoğu ilkeleri ihmal etmektedirler.
En önemli ilke olan GROUNDING (şaseleme) işlemi için teknik anlatımlarda bulunmak istiyorum.

Her amplifikatörün yük katsayısı temel olarak hoparlör üzerinde toplanmaktadır. Yani bir amplifikatörde tüm işlemler, işlenen ses sinyallerinin hoparlöre verilmesi temeline dayanmaktadır. Fakat hoparlör bağlantıları yapılırken hoparlörün şase uçları çoğunlukla ince, uzun ve bobin halini alabilen kablolama ile yapılmaktadır.
Bir amplifikatör çıkışındaki akım ve gerilim değerleri yük ile bağdaştırarak incelendiğinde görülecektir ki hoparlörün şase ye giden kablosu üzerinde ciddi gerilim düşmeleri olabilmektedir. Çünkü gerçek yük empedansının 4-8 ohm gibi düşük değerlerde olduğu bir devrede 0.1 ohm gibi bir değer oldukça yüksek sayılmaktadır. Hele hele bu bağlantı kablosu yanlış kullanımda bir bobin özelliği (self) gösteriyorsa, mazallah hesaplanamayan çok daha ciddi sorunlar olmaktadır.



Temsili olarak hazırlanmış olan bu resimde görülmektedir ki ana yük (hoparlör) üzerinden geçen akım, hoparlör şase (sıfır) noktasına ulaşıncaya kadar belli bir dirence maaruz kalabilmektedir. Bu direnç üzerinde düşen dalgalı gerilim DAMPİNG FACTOR denilen olguyu olumsuz yönde etkilediği gibi 100 mili voltlar seviyesinde bile olsa şase üzerinde pre (ön yükselteç) devrelere girişim yaparak yükseltilmesi kaçınılmaz olmaktadır.

TEMEL UYGULAMA ŞEMASI:



Prensip olarak çizilmiş bu şekilde bir hoparlör bağlantısında yapılması gereken ŞASELEME (GROUNDING) anlatılmıştır.
Temel olarak sıfır noktasının en iyi tespit edildiği nokta ana dekuplaj kondansatörlerinin hemen yakını olmalıdır. Bu nokta ana bara\'larla (yüksek akım geçebilen yollar) tasarlanıp en kısa yoldan şase metaline vidalanmalıdır. Bu noktadan asla kablo ile bir devreye 0V taşınmamalıdır. 0V bağlantısı, tespit edilen yerden şase metaline iletilmiş olup, diğer devrelerin sistem şaseleri (0V ground) direk şaseye vidalanarak sağlanmalıdır.
İşte tespit edilen bu noktaya zorunlu yapılan, hoparlör şase uçları, en kalın tel ile ve en kısa yoldan yapılmalıdır.
BTL köprü kuvvetlendiricilerde hoparlörün 0V ucu olmadığı için ve her uç + ve - alternası temsil ettiği için ana şase metali ile ilişkilendirilmemeli, ampli çıkışından direk hoparlör terminaline verilmelidir.

Ynt: Ses yükselteçlerinde (GROUNDING) şaseleme tekniği

Yanıt #1
@Mr_YAMYAM
hocam kafama bişey takıldı:)
bir burada devrenin - kutbunu metal kasaya bağlıyoruz anladığım kadarı ile.Peki o zaman topraklamayı da şaseye bağlasak sorun olur mu yada topraklama gerekir mi ses devrelerinde?

Ynt: Ses yükselteçlerinde (GROUNDING) şaseleme tekniği

Yanıt #2
Ses devrelerinde genellikle topraklama gerekmez. Bu topraklamanın anlamı PRİZE BAĞLANAN TOPRAK anlamındadır.
Çok düşük gürültülü güç kaynağı ve beraberinde aşırı yüksek kazançlı opamp ve devresi kullanıyorsan sistem hassasiyetine göre topraklama yapılabilir.
Topraklamanın da en ideal bağlantısı sistem sıfır noktasıdır. Yani iki ana kondansatörün metale bağlandığı yer.

DİKKAT.
Çift beslemeli devrelerde eksi uç toprağa bağlanmaz. Çift besleme devrelerinde 0 ucu toprağa yani metal şaseye verilmelidir.

Ynt: Ses yükselteçlerinde (GROUNDING) şaseleme tekniği

Yanıt #3

Ses devrelerinde genellikle topraklama gerekmez. Bu topraklamanın anlamı PRİZE BAĞLANAN TOPRAK anlamındadır.
Çok düşük gürültülü güç kaynağı ve beraberinde aşırı yüksek kazançlı opamp ve devresi kullanıyorsan sistem hassasiyetine göre topraklama yapılabilir.
Topraklamanın da en ideal bağlantısı sistem sıfır noktasıdır. Yani iki ana kondansatörün metale bağlandığı yer.


Yani prizden toprak bağlarsak iki kondansatörün birleştiği yere bağlıyoruz aynı zamanda burası devreninde GROUND ortak noktası oluyor:)Teşekkürler hocam:)

Ynt: Ses yükselteçlerinde (GROUNDING) şaseleme tekniği

Yanıt #4
Onur abi okadar çok önemsedin ki şaseleme olayını hayran kaldım gerçekten. Zira birşeylerde ben demek isteyeyim  ;  Bazı Lamba'lı Preamplifkatör devrelerimde  , Aleminyum kutu üzerine monte yaptığım devrede acayip dip ses oluyor. Bazı mekâlelerinde demişsin ki '' Toprak'lama pek gerekmez ''. Zira Şebeke'den gelen paraziti şaseleme tekniği gidermez sanırsam. Bu yüzden bende senin şaseleme taktiği yerine '' şebeke filtresini önemsiyorum..... Zira sen çok güzel şaseleme yapsanda Amplikatör'ünde , Amplifikatör'e bağlanan harici müzik çalar aygıtlarında Şase problemi varsa , yaptığın Amplifkatör'de zannedersem o paraziti geçirecektir.... Buna nazaran bana kalırsa senin teknik çalışman yabana atılacak hiç birşey değilken , Şebeke Filtre'sini neden önemsemiyorsun ?  Buda benim fikrim. Zira Kullandığın şasenin blok olarak düşünsek , kartlar montaj edilirken şasenin bile belli bir omaj vede kapasitesi olacağından bukadar önemli sanırım bu Groundig çalışması doğrumu ?

Ynt: Ses yükselteçlerinde (GROUNDING) şaseleme tekniği

Yanıt #5

Onur abi okadar çok önemsedin ki şaseleme olayını hayran kaldım gerçekten. Zira birşeylerde ben demek isteyeyim  ;  Bazı Lamba'lı Preamplifkatör devrelerimde  , Aleminyum kutu üzerine monte yaptığım devrede acayip dip ses oluyor. Bazı mekâlelerinde demişsin ki '' Toprak'lama pek gerekmez ''. Zira Şebeke'den gelen paraziti şaseleme tekniği gidermez sanırsam. Bu yüzden bende senin şaseleme taktiği yerine '' şebeke filtresini önemsiyorum..... Zira sen çok güzel şaseleme yapsanda Amplikatör'ünde , Amplifikatör'e bağlanan harici müzik çalar aygıtlarında Şase problemi varsa , yaptığın Amplifkatör'de zannedersem o paraziti geçirecektir.... Buna nazaran bana kalırsa senin teknik çalışman yabana atılacak hiç birşey değilken , Şebeke Filtre'sini neden önemsemiyorsun ?  Buda benim fikrim. Zira Kullandığın şasenin blok olarak düşünsek , kartlar montaj edilirken şasenin bile belli bir omaj vede kapasitesi olacağından bukadar önemli sanırım bu Groundig çalışması doğrumu ?

ET'siz ve demikli @birgitay 
Piyasada bulunan tüm kaliteli ya da kalitesiz amplileri bir incele.
Kaç tanesinde şebeke topraklaması vardır bir gözlemle.
Burada belirtmiş olduğum topraklama kavramı SİSTEMİN TOPRAK HATTINA BAĞLANMASI hususudur.
Bazı lambalı preamplifikatör devrelerinde DİP ses oluyor demişsin.
Bu DİP ses kavramı gürültü demektir ve hangi frekans bölgesinde olduğu bilinmelidir. Lambalı olsun entegreli olsun sistemin metal aksam içerisine yapılması bir GEREKLİLİKTİR. Havadan yayılan elektromanyetik dalgaların pre ampli girişlerine ulaşmasını engellemenin tek yolu FARADAY KAFESİ'dir.
Buradaki sorun şaselenmenin alimünyum olması değil senin şaseleme kurallarını bilinçsizce yapmandan kaynaklanır. Orijinal cihazları incelersen lambalı olsun entegreli olsun çoğunda metal şaseleme mutlaka bulunmaktadır.
Harici müzik çalar aygıtında şase problemi olmaz. Eğer olsaydı kendi kulaklığı veya kendi sistemi ile çalışırken de o gürültüleri duyabilirdin :D
Harici cihaz bağlandığında amplide gürültü oluyorsa bu yine ampliyi yapan kişinin GROUND kurallarını yanlış bilmesinden kaynaklanır.
Şebeke filtresine gelince.
Çoğu forumlarda okuyoruz görüyoruz.
Yapmış olduğu cihazda HUM bulunan bir vatandaş ya şebeke filtresine dayanır ve medet umar, ya da ana dekuplaj kondansatörleri ile uğraşır.
Diyaudiotr sitesinde tanık olmuşsundur.
http://forum.diyaudiotr.com/onyukseltec-tonkontrol/ses-cok-net-ama-bass-sesini-alamiyorum-t1955-10.html
Alıntı
bu 4700 + 3300 + 2200 mf'lık kondansatörler Köptü diyottan hemen sonra enson verdiğim şemaya dikkat ederseniz Köprü çıkışından bir uçalıp bunada 7812 Regüle entegresini bağladım yani bu yukarıda yazdığım kondansatörlerin çıkışında 7815 ler olduğu gibi birde 7812 var hariçten Fetli devreyi beslemek için ayrıca 7812Nin 3nolu Çıkış bacağına birde elimde olan 15.000 Mflık kondansatörü sadece 78'in çıkışına taktım yani girişte 10.200mF'lık kondansatör buloğu sonrada 7812nin çıkışında 15.000 mflık kondansatör o uğultuyu kaldırmak için heryere konsdansatör koydum denebilir yani :D Abarttığımın farkındayım ama o uğultu deli etti beni yoksa sadece Kulaklık amplisi Muhteşem sadece mik preamplisi muhteşem ton kontrol burada resmi yok onu bağlamadım ama oda muhteşem Digital / Analog çeviricide tek başına muhteşem çalışıyo ( onu daha bu devreye hiç dahil etmedim ) neyse kısaca katlar tek başlarına çok iyi ama birleştirdikten sonra sorun oluyor bu sorunda şase sorunu diye düşünüyorum bu arada paylaşımlarınızı okudum resimlere baktım.

Konunun gelişimi ve çözüm önerileri.
Alıntı

Fakaaaat yine bir Şase sorunum var sanırım devrenin SIFIR noktalarını bulamadım sanırım bundan kaynaklı olabilir ama kutunun dışına elimi değdirdiğimde cırrrrr sesi birden yok olup bomboş gürültüsüz bi ses alıyorum yada devredeki " Sıfır Volt " ucuna elimi temas ettirdiğimde de o cırrrrr sesi kayboluyor bomboş bir derinn sessizlik içinde oluyor devrem :D ama elimi dokundurmadığımda "CIRRRRR" diye bir ses :( bunu nasıl keserim peki ?

Kendimin çalıntısı :D
Alıntı
Cırr sesi mikrofon preanfi devredeyken oluyordur muhtemelen. Demekki mik pre anfi devresinin dekuplajı iyi yapılmamış. Mik pre anfinin voltaj girişlerine seri olarak ayrı ayrı iki adet 22 ohm luk direnç bağla. Bu dirençlerden hemen sonra yaklaşık 50-100uF lık birer elektrolitik veya 3.3uF lık tantal kondansatör bağla. Olası yüksek frekans enterferance'sine karşı birer tane de polyester türü 100nF bağla. Yüksek ihtimalle düzelecektir.

Sonuç :D
Alıntı
Yahu diyecek bişey bulamıyorum size... SüüüüüPERRRRRRRRRRRRRRRRRRRRRRRRRRRRRRRRRRRRRRRRR oldu :D Acayip Hoşuma gitti şimdi Muhteşem bir sessizlik ve Harika müzik keyfi hemen direnç değerleriyle oynayıp şu Mik olayınıda çözersem benden Kralı yok bu alemde dicem ;) Muhteşem bilgiler için ne diyeceğimi bilmiyorum kelimeler kifayetsiz kalıyor gerçekten muhteşem oldu ses...



BİR ŞEBEKE FİLTRESİ YÜKSELTECİN KENDİ GÜRÜLTÜLERİNE MÜDAHALE EDEMEZ.
Şebeke filtreleri şebekeden gelecek olan parazitik etkileri ve cihazın şebekeye gönderebileceği olası parazitleri elimine etmek için tasarlanmışlardır.
Bir amplifikatör beslemesinde transformatör kullanıldığına göre şebekeden TAM İZOLASYON yapılmış demektir. Doğru şekilde tasarlanmış bir ampli ne parazit üretir ne de şebekeden gelebilecek parazitlere maaruz kalabilir. Sadece şebekeden gelebilecek ani darbeli parazitler etkilese de (Fırçalı matkap parazitleri gibi) bu gibi parazitler zaten basit şebeke filtreleri ile elimine edilemez.



Ynt: Ses yükselteçlerinde (GROUNDING) şaseleme tekniği

Yanıt #6
;D
yemin ediyorum anladım. ;D
Usta değilim. Sadece hobistim.
Yanıtlarıma bakarak beni usta zannetmeyin.


Ynt: Ses yükselteçlerinde (GROUNDING) şaseleme tekniği

Yanıt #8
şebekeden gelen gürültüyle ayrı,
havadan cep telefonuydu şuydu buydu havadan gelen parazitlerle ayrı mücadele etmek gerekiyor.

şebekeden gelenler için iyi bir besleme devresi,
havadan gelenler için de faraday kafesi de dahil olmak üzere, "grounding kuralları", daha önce konuştuğumuz girişe audio transformatör veyahut "....booster" miydi neydi hah ondan ilave etmemiz gerekirken, bir de pahalı aletler kullanarak sistemin sukunet halindeyken ürettiği sinyali dinlemek, gürültü sesin hangi frekanslarına tekabül ediyorsa o frekanslara müdahale edecek şekilde uygulamamızı yürütmemiz gerekiyor.

doğru anlamış mıyım?
Usta değilim. Sadece hobistim.
Yanıtlarıma bakarak beni usta zannetmeyin.

Ynt: Ses yükselteçlerinde (GROUNDING) şaseleme tekniği

Yanıt #9

şebekeden gelen gürültüyle ayrı,
havadan cep telefonuydu şuydu buydu havadan gelen parazitlerle ayrı mücadele etmek gerekiyor.

şebekeden gelenler için iyi bir besleme devresi,
havadan gelenler için de faraday kafesi de dahil olmak üzere, "grounding kuralları", daha önce konuştuğumuz girişe audio transformatör veyahut "....booster" miydi neydi hah ondan ilave etmemiz gerekirken, bir de pahalı aletler kullanarak sistemin sukunet halindeyken ürettiği sinyali dinlemek, gürültü sesin hangi frekanslarına tekabül ediyorsa o frekanslara müdahale edecek şekilde uygulamamızı yürütmemiz gerekiyor.

doğru anlamış mıyım?

Esasen hiç anlamamış olsan da en azından anlamaya çalışıyorsun.
Ben de yıllardır birgitay'a anlatmaya çalışıyorum ama o hala anlamamaya çalışıyor.
GÜRÜLTÜ (noise) KAVRAMI İSTENMEYEN SESLER DEMEKTİR.
Bir amplide veye pire amplide ses sinyallerimizin istediğimiz ölçüde yükseltilmesi istenir. ÖRNEK 20 db.
20 db nedir.
Logaritma formülü ile hesaplarsak 100 kat büyültme (yükseltme) anlamı taşımaktadır. (Bu loagaritma formülüne de bir türlü kafam basmıyo kusura bakmayın :D )
Yani amplimizin veya pire amplimizin girişinden 1V verirsek çıkışımızdan 100V alacağız demektir. Eğer girişten 100mV veriyorsak çıkışımızdan 10V alacağız anlamına gelir.
ŞİMDİ GELELİM SAADETE.
Havada bulunan elektromanyetik dalgalar her iletkende bir gerilim oluştururlar. Bunun aksini iddia eden birileri varsa onu dövemeyi çok isterdim. Bir tel üzerinde, bir metal üzerinde ve bir direnç üzerinde, bir bobin üzerinde ve hatta vücudumuz üzerinde MUTLAKA havadan gelen elektromanyetik dalgalar gerilim oluşturmaktadırlar. Bu elektromanyetik dalgaların oluşturdukları gerilimler (sinyaller) yükseltecimizin girişine ulaşabiliyorsa yükseltecimiz bu sinyalleri YÜKSELTMEM DEMEZ.
ÖRNEK MİSALİ.
Elimizi bir amplinin pot girişine değdirelim bakalım ne oluyo :D
Elimizde tek bir silahımız vardır.
Elektrik sinyalleri akabilmek için en kısa yolu (az dirençli) seçerler.
İşte GROUNDING kuralları bu prensip üzerine kurulmuştur.
Basit bir şebeke filtresinde darbeli veya yüksek frekanslı gürültü sinyalleri bir kapasite ile toprağa akıtılmaya çalışılır. Çünkü biliyoruz ki kondansatörler yüksek frekansları daha iyi geçirirler. Alçak frekanstaki gürültüler için bir bobin bağlanırsa bobin alçak frekanslarda daha az direnç gösterecektir.

Ynt: Ses yükselteçlerinde (GROUNDING) şaseleme tekniği

Yanıt #10
"Esasen hiç anlamamış olsan da"
hiçbişey anlamamış mıyım? :o :( ??? ::) :P :-[ :-\\ :'(
Usta değilim. Sadece hobistim.
Yanıtlarıma bakarak beni usta zannetmeyin.

Ynt: Ses yükselteçlerinde (GROUNDING) şaseleme tekniği

Yanıt #11

şebekeden gelen gürültüyle ayrı,
havadan cep telefonuydu şuydu buydu havadan gelen parazitlerle ayrı mücadele etmek gerekiyor.

şebekeden gelenler için iyi bir besleme devresi,
havadan gelenler için de faraday kafesi de dahil olmak üzere, "grounding kuralları", daha önce konuştuğumuz girişe audio transformatör veyahut "....booster" miydi neydi hah ondan ilave etmemiz gerekirken, bir de pahalı aletler kullanarak sistemin sukunet halindeyken ürettiği sinyali dinlemek, gürültü sesin hangi frekanslarına tekabül ediyorsa o frekanslara müdahale edecek şekilde uygulamamızı yürütmemiz gerekiyor.

doğru anlamış mıyım?


Faraday kafesi elektromanyetik dalgaları geçirmez. Ama üzerinde elektromanyetik dalgaların oluşturmuş olduğu elektrik akımları bulunmaktadır. Faraday kafesleri frekansa bağlı olarak farklı meteryaller ve farklı tasarımlar şeklinde incelenmektedir.
Alçak frekanslar için manyetik özelliği yüksek olan demir bileşenli saçlar idealdir. Yüksek frekanslar için ise ideal olanı bakır kafestir.
Faraday kafesinde oluşan elektrik akımlarını ne yapmayı düşünüyorsun. ?
GROUNDING kuralları tek bir cümle ile anlatılamayacak kadar geniş olduğu için sadece bu şekilde geçiştirebiliyorum.
SİSTEM SIFIR NOKTASI.
SİSTEM SIFIR NOKTASINA BAĞLANTI.
SİSTEM SIFIR NOKTASININ TOPRAKLANMASI. (EARTHING)
SİSTEM SIFIR NOKTASINA ULAŞINCAYA KADAR BİR DEVREDEKİ HAT ÜZERİNDEKİ GERİLİM DÜŞÜMÜ.
SİSTEM SIFIR NOKTASINDA OLUŞAN ELEKTROMANYETİK ETKİLER VE GERİLİMLER.
SİSTEM SIFIR NOKTASINDAKİ ELEKTROMANYETİK ETKİLERİN ELİMİNE EDİLEBİLMESİ.
BİR ELEMANIN İLETKENLİK DEĞERLERİ, GERÇEKTE BİR PASİF ELEMANIN DAVRANIŞ ŞEKİLLERİ.
Bunlar aklıma gelenler.
Daha birçok şey var :D
Hangisini anlamışsan o senin için kazanç olacaktır.


Ynt: Ses yükselteçlerinde (GROUNDING) şaseleme tekniği

Yanıt #12
SİSTEM SIFIR NOKTASI. +
SİSTEM SIFIR NOKTASINA BAĞLANTI. +
SİSTEM SIFIR NOKTASININ TOPRAKLANMASI. (EARTHING) +
SİSTEM SIFIR NOKTASINA ULAŞINCAYA KADAR BİR DEVREDEKİ HAT ÜZERİNDEKİ GERİLİM DÜŞÜMÜ. +
SİSTEM SIFIR NOKTASINDA OLUŞAN ELEKTROMANYETİK ETKİLER VE GERİLİMLER. +
SİSTEM SIFIR NOKTASINDAKİ ELEKTROMANYETİK ETKİLERİN ELİMİNE EDİLEBİLMESİ. ?
BİR ELEMANIN İLETKENLİK DEĞERLERİ, GERÇEKTE BİR PASİF ELEMANIN DAVRANIŞ ŞEKİLLERİ. ?

"Faraday kafesinde oluşan elektrik akımlarını ne yapmayı düşünüyorsun. ? "
bilmiyorum. ne yapayım? topraklayım mı?
aslında dün ben bunu düşünüyordum. faraday kafesi de sistem sııfır noktasına mı bağlanacak, topraklamaya mı gidecek, yoksa hiçbir yere temas etmeyecek mi?
Usta değilim. Sadece hobistim.
Yanıtlarıma bakarak beni usta zannetmeyin.

Ynt: Ses yükselteçlerinde (GROUNDING) şaseleme tekniği

Yanıt #13


"Faraday kafesinde oluşan elektrik akımlarını ne yapmayı düşünüyorsun. ? "
bilmiyorum. ne yapayım? topraklayım mı?
aslında dün ben bunu düşünüyordum. faraday kafesi de sistem sııfır noktasına mı bağlanacak, topraklamaya mı gidecek, yoksa hiçbir yere temas etmeyecek mi?

Tasarım prosedürlerinde;
Faraday kafesi toprak hattına bağlanabilir.
Sistem sıfır noktasına irtibatlanabilir.
Sistem sıfır noktası ile birlikte topraklanabilir.

Ynt: Ses yükselteçlerinde (GROUNDING) şaseleme tekniği

Yanıt #14
@Mr_YAMYAM
Amplifikator kutusunun içerisine Güç ampli modülü yanına Pire ampli modülü eklendiğinde bu durumda  şaseleme teknği nasıl olmalıdır? Aşağıdaki temsili şemada gösterebilir misin?